Sprężone powietrze często styka się bezpośrednio z produktem, opakowaniem albo powierzchnią urządzeń. W branży spożywczej, farmaceutycznej, kosmetycznej i elektronicznej niewielka ilość oleju, wilgoci lub pyłu może spowodować odrzucenie partii, skrócić trwałość wyrobu albo zakłócić pracę precyzyjnych podzespołów. Ochronę produktu trzeba więc zacząć od określenia wymaganej jakości powietrza i kontroli całej drogi przepływu, od wlotu sprężarki do dyszy przy linii produkcyjnej.
Określ wymaganą klasę czystości powietrza
Norma ISO 8573-1 klasyfikuje sprężone powietrze według zawartości cząstek stałych, wody i oleju. Każdy parametr trzeba dobrać do konkretnego zastosowania. Inne wymagania dotyczą napędu siłowników, a inne powietrza używanego do suszenia produktu, mieszania składników, transportu pneumatycznego lub przedmuchiwania opakowań.
Analiza procesu powinna wskazać miejsca bezpośredniego i pośredniego kontaktu powietrza z wyrobem. Trzeba uwzględnić także sytuacje awaryjne, rozruch linii oraz postoje, podczas których w przewodach może pojawić się kondensat. Na tej podstawie zakład ustala klasę czystości w punkcie poboru, a następnie dobiera sprężarkę, osuszacz i układ filtracji. Parametry przy wyjściu ze sprężarki nie opisują jakości powietrza po przejściu przez zbiornik i rozległą sieć przewodów.
W dokumentacji trzeba wskazać miejsce pomiaru, metodę badania, dopuszczalne wartości i częstotliwość kontroli. Dzięki temu dział utrzymania ruchu, produkcja i kontrola jakości posługują się tymi samymi kryteriami, a odbiór instalacji nie opiera się wyłącznie na danych katalogowych urządzeń.
Ogranicz źródła oleju, wody i cząstek stałych
Zanieczyszczenia mogą pochodzić z powietrza zasysanego z hali, układu sprężającego, zbiornika, korozji przewodów oraz zużytych filtrów. Wilgoć skrapla się podczas chłodzenia, a zalegający kondensat sprzyja korozji i rozwojowi drobnoustrojów. Dlatego wlot sprężarki powinien znajdować się z dala od spalin, pyłu, oparów chemicznych i wyrzutni wentylacyjnych.
W procesach, w których obecność oleju stwarza ryzyko dla produktu, zakłady wybierają sprężarki śrubowe bezolejowe. Olej nie trafia wtedy do komory sprężania, co usuwa jedno z potencjalnych źródeł zanieczyszczenia. Taka technologia nie zwalnia jednak z osuszania i filtracji. Powietrze atmosferyczne nadal zawiera parę wodną, pył i aerozole, dlatego instalacja wymaga odpowiednio dobranych osuszaczy, filtrów cząstek oraz filtrów końcowych.
Kontroluj instalację aż do punktu użycia
Jakość powietrza może pogorszyć się za sprężarkownią. Nieszczelne połączenia, skorodowane przewody, niesprawne spusty kondensatu i zabrudzone zbiorniki zwiększają ryzyko zanieczyszczenia. Sieć powinna mieć właściwe spadki, skuteczne odprowadzanie kondensatu oraz przewody odporne na korozję. Przy wymagających procesach filtr końcowy powinien znajdować się możliwie blisko miejsca użycia.
Plan nadzoru powinien obejmować:
- wymianę wkładów filtracyjnych zgodnie z warunkami pracy;
- kontrolę punktu rosy, ciśnienia i spadków ciśnienia;
- badania zawartości oleju, wody i cząstek;
- okresową kontrolę mikrobiologiczną przy kontakcie z żywnością lub produktem farmaceutycznym;
- czyszczenie zbiorników, przewodów i punktów poboru;
- zapisy wyników, awarii i wykonanych prac serwisowych.
Seria norm ISO 8573 opisuje metody pomiaru wilgotności, zawartości cząstek, oleju oraz żywych zanieczyszczeń mikrobiologicznych w sprężonym powietrzu.
Pomiary trzeba prowadzić tam, gdzie powietrze rzeczywiście styka się z produktem. Próbka pobrana wyłącznie w sprężarkowni nie pokaże zanieczyszczeń powstających w dalszej części sieci. Zakład powinien też ustalić limity alarmowe i sposób reakcji na przekroczenie parametrów, aby zatrzymać proces przed skażeniem kolejnych partii.
Czyste powietrze wymaga kontroli całego systemu
Ryzyko ogranicza połączenie właściwego źródła sprężonego powietrza, skutecznego uzdatniania, dobrze zaprojektowanej sieci i pomiarów prowadzonych przy odbiornikach. Jeśli szukasz urządzeń do produkcji i uzdatniania sprężonego powietrza, zapoznaj się z ofertą BOGE Polska. Firma oferuje bezolejowe technologie sprężania, osuszacze, filtry, sterowanie i autoryzowany serwis, dzięki czemu można zbudować spójny układ dopasowany do wymagań procesu i wymaganej klasy czystości.
Materiał partnera
